project
Tabak om kanker te genezen
Doelgerichte therapie – bloedkankers en solide kankers
details
betrokken patiënten (nieuwe diagnoses per jaar)
Non-hodgkinlymfoom: wereldwijd ~550 000 / Europa (EU-27) ~93 000
Type therapie
Thérapie ciblée
Reeds toegekende steun
695 000,00 €
Start van het project
2018
Onze laureaat atb therapeutics, gevestigd nabij Marche-en-Famenne (B), heeft een nieuwe klasse kankergeneesmiddelen ontwikkeld op basis van planten afgeleid van tabak: de atbodies (antibodies toxines bioengineered).
Deze “raketten”, die kankercellen zeer nauwkeurig viseren, bieden 3 belangrijke voordelen.
Zeer krachtig
de eiwittoxines die de plant aanmaakt zijn veel krachtiger dan chemische middelen, waardoor er minder moet worden toegediend om de beoogde therapeutische werkzaamheid te bereiken.
Steviger
de eiwittoxines die de plant aanmaakt zijn veel krachtiger dan chemische middelen, waardoor er minder moet worden toegediend om de beoogde therapeutische werkzaamheid te bereiken.
2 x sneller geproduceerd
dankzij de beheersing van de technologie kunnen ze in de helft van de tijd worden aangemaakt in vergelijking met traditionele ADC’s.
Het ontstaan van het project
Alles begon met de vaststelling dat er in het therapeutische arsenaal tegen kanker een molecule voor doelgerichte therapie ontbrak die tegelijk veel krachtiger is tegen kankercellen en veel minder toxisch voor gezonde cellen.
Het idee voor deze molecule werd op papier gezet en voorgelegd aan enkele spelers op de markt. Zij vonden het interessant, maar … was het haalbaar? Bertrand Magy, Max Houry en Ludwig Camusot stelden een businessplan op en definieerden, planden en budgetteerden de stappen die nodig waren om dit concept te bewijzen.
Op dat moment, in 2018, kwam de Stichting Fournier-Majoie het project steunen, samen met andere investeerders (zoals Business Angels, Noshaq, Financière Spin Off Luxembourgeoise en Invest Sud), en koos ze ervoor atb therapeutics te ondersteunen. Er werd 475.000 EUR toegekend aan dit ambitieuze project, waar in 2021 nog 220.000 EUR bij kwam.
Hoe doelgerichte therapieën werken
In tegenstelling tot chemotherapie, die werkt als een atoombom en geen onderscheid maakt tussen slechte en goede cellen, richten doelgerichte therapieën zich met maximale precisie op kankercellen.
Deze therapieën verstoren ofwel de werking van de kankercellen, ofwel brengen ze een werkzaam bestanddeel bij hen (een chemotherapeutisch middel, een toxine of een radioactief element) dat bedoeld is om ze te vernietigen.
Zoals elke cel maken kankercellen eiwitten aan om bepaalde acties uit te voeren (zich delen om te groeien, nieuwe bloedvaten vormen, de geprogrammeerde celdood blokkeren). Aan het oppervlak van kankercellen vormen deze eiwitten receptoren die het beoogde doelwit worden.
Net als een zelfgeleide raket gebruikt men ADC’s (Antibody Drug Conjugates) om het doelwit te bereiken. Ze bestaan uit 3 delen: een zoekkop (het monoklonale antilichaam) waaraan een werkzaam bestanddeel (de payload) wordt gekoppeld via een verbinding (de linker).
Eenmaal in het lichaam geïnjecteerd, zoekt het antilichaam zijn doelwit en hecht het zich zeer nauwkeurig aan de beoogde receptor. De cel reageert en neemt het, in ons geval, volledig op (endocytose). Op dat moment komt het werkzame bestanddeel vrij om de kankercel te vernietigen of te verstoren.
De productie van de ADC-raket is moeilijk
Het proces om geconjugeerde antilichamen (ADC’s) tegen kanker te produceren is bijzonder complex en moet drie uitdagingen oplossen: de specificiteit/selectiviteit van het antilichaam, de stevigheid van de verbinding en de hoeveelheid toegediend toxisch middel.
Zoals een hoogbeveiligd slot heeft elk doelwit unieke kenmerken, waardoor de zoekkop (het antilichaam) de juiste sleutel moet hebben. De verbinding (linker) tussen de zoekkop en de lading moet stevig zijn, zodat de lading niet wordt losgelaten voordat ze de kankercel is binnengedrongen. Tot slot zijn de risico’s op intolerantie evenredig met de aard en de hoeveelheid werkzame stof die op de verkeerde plaats vrijkomt.
En wat heeft tabak hiermee te maken?
De fabriek die de atbodies aanmaakt, is een plant afgeleid van tabak. In de bladeren worden bacteriën geïnjecteerd die de beschrijving (DNA-code) bevatten van het voertuig dat moet worden geproduceerd. Deze plant voert de opdracht perfect uit en maakt het gevraagde alles-in-één-voertuig.
Hoe ver staat dit project?
Verschillende atbodies werden getest en gaan de laatste fase in van de selectie van de kandidaat-geneesmiddelen: welk atbody voor welke aandoeningen. Het productieproces wordt beheerst. Voordat het atbody aan de mens kan worden toegediend, zijn er nog verschillende stappen nodig die aanzienlijke investeringen vragen en aan strikte regelgeving onderworpen zijn. Het doel is om in 2026 de eerste patiënten te behandelen, in de klinische fase.
Welke kankers zouden kunnen worden behandeld?
Atb therapeutics heeft ervoor gekozen te beginnen met bloedkanker (zoals non-hodgkinlymfoom*). Andere atbodies zijn in ontwikkeling voor de behandeling van solide tumoren.
* non-hodgkinlymfoom treft wereldwijd meer dan 560.000 mensen en veroorzaakt elk jaar bijna 260.000 sterfgevallen
